Kilka rzeczy o koniach, które powinien wiedzieć każdy rekonstruktor

Historia ludzkości od zawsze związana jest ze zwierzętami, a w szczególności z koniem. Jeszcze kilkadziesiąt lat temu powszechnie używano ich w transporcie. Dzisiaj niemal zupełnie zostały zastąpione przez maszyny.

W każdej odtwarzanej obecnie epoce historycznej (no może nie licząc XX wieku) koń był w powszechnym użyciu każdej społeczności. Zarówno pan jak i byle cham wiedział jak obejść się z tym zwierzęciem. Co zatem każdy rekonstruktor powinien wiedzieć o koniach?

Rycerze na koń!

Miecz, pas, ostrogi i koń. To są symbole rycerza. O ile bez pierwszych trzech to panowie się nie pokazują (chociaż ostrogi też wielu sobie odpuszcza, z czystego lenistwa) to z koniem nie jest już tak różowo. A nie okłamujmy się - koń jest nierozerwalnie związany z rekonstrukcją, zwłaszcza jeśli chcesz się brać za rycerzenie.

Pan Adam rusza do bitwy

Nieważne jakie masz powody. Czy się boisz koni, myślisz że to musi kosztować bardzo dużo albo po prostu nie wiesz jak się za to zabrać. Dzisiaj wszystko w temacie jak zacząć przygodę z jeździectwem.

Szermierka jest wspaniała!

Ostatnio psioczyłem na szermierkę, że nudna i bezsensowna. Dzisiaj będzie lukrowo z nutką wazeliny. Bo szermierka to wspaniały sport przecież. Nie, nie uderzyłem się w głowę, ani nie postradałem zmysłów. Po prostu sęk w tym, że szermierka szermierce nierówna, dlatego dzisiaj będzie o esencji tego sportu.

Zdjęcie: Fechtschule Gdańsk. Podrzucił Jan Chodkiewicz

6 typów rekonstruktorów

W Ruchu Rycerskim jak w życiu. Trafia się na różnych ludzi. Można ich przyporządkować do pewnych grup o zbliżonych wartościach. Wyróżniłem sześć takich podstawowych grup. Ciekawy jestem czy podzielisz moje spostrzeżenia.

Zombie rekokalipsa

Oglądasz Łoking ded, a pod łóżkiem masz roczny zapas zupek chińskich? Jeśli tak to albo jesteś studentem albo przygotowujesz się do zombi-apokalipsy? Studentom dziękujemy, a resztę zapraszam na dalszą część wpisu, w której dowiesz się dlaczego to akurat rekonstruktorzy historycznie są nadzieją ludzkości na odbudowę cywilizacji!

Już w średniowieczu obawiano się zombi.

Kiełbasiani rycerze

Taka sytuacja: Dożynki w Swędziworach Dolnych. Sołtys zaprosił twoje bractwo na bycie jedną z atrakcji imprezy. Nie ma kasy, bo gmina biedna. Sypnie trzy stówki na benzynę i dorzuci grochówkę, kiełbasę z ogniska oraz talony na piwko. Stoisko będziecie mieli między lokalnym KGW a Strażą Pożarną. Wchodzicie w to?

Jeśli tak to gratuluję. Jesteście zakałą polskiego ruchu rycerskiego. Możecie być z siebie dumni. Ale nie martwcie się. Jest nadzieja...

10 rzeczy, które musisz wiedzieć gdy uczysz się walczyć mieczem

Uczysz się robić mieczem? To zapamiętaj dobrze tych kilka rad.

Szermierka? BES SĘSU!

Jak wiecie, szermierka jest jedną z głównych tematyk tego bloga. Informacji ze świata tego sportu jednak nie ma zbyt wiele. Ktoś mógłby argumentować, że to z powodu wykroczenia poza ramy średniowiecza. Bzdura. Doskonale wiecie, że nie ograniczam się tutaj do konkretnej epoki historycznej. Zatem z jakiego powodu cicho o temacie? Bo szermierka jest nudna i głupia.

Zdjęcie z internetu

No bo jak inaczej nazwać sport, w którym dwóch zawodników ubranych w biel styka się antenkami od CB radio i losowo któryś z nich dostaje punkt?

Dlaczego tak mało wpisów?

To pytanie, które zapewne wiele moich kolegów-blogerów słyszy regularnie. Inne Kominki czy Korwiny to mają po kilka wpisów dziennie/tygodniowo, a ty co? Raz na miesiąc trzy zdania wrzucisz. Normalnie żal.pl. Do tego jaki badziewny szablon, nieczytelna czcionka i brak wyskakujących elementów flash'owych i w ogóle żenua...

A tak serio, to dzisiaj pozwolę przybliżyć czytelnikom jak wygląda proces tworzenia wpisu (przynajmniej u mnie). Na koniec trochę hejtu o błędach popełnianych przez blogerów. Także wpis nieco poza tematem, ale czasem dobrze wrzucić jakiś przerywnik, co nie?

Dlaczego stroje szermiercze są białe?

Zastanawialiście się kiedyś nad tą kwestią? Czemu wyskakują w tych białych strojach i dziwnych maskach? Otóż maski to wiadoma sprawa. Względy bezpieczeństwa i ciężko tu znaleźć lepszy ochraniacz. Swoją drogą pierwsze maski były używane już w XVI wieku i są widoczne w traktacie Maira (o ile mnie pamięć nie myli). Ale dlaczego na biało?

Źródło obrazka

Kolor stroju często ma związek z wykonywaną czynnością - ksiądz na czarno, rzeźnik w białym fartuchu ze względów higenicznych, podobnie jak pielęgniarka. Chirurg na zielono, żeby... nie kojarzyć się z rzeźnikiem. Ale szermierze? Przecież nie muszą być nieskazitelnie czyści. O co więc chodzi?

Jak czyszczono kolczugę?

Zastanawialiście się kiedyś jak średniowieczni radzili sobie z rdzą? Nie mieli WD-40 ani innych szprejów i środków chemicznych. Również nie robili tego giermkowie, wbrew powszechnie panującej idiotycznej opinii obiegowej. Zatem jak?

Czyszczenie należało do najprostszych, ale żmudnych czynności. Zardzewiałą zbroję* wkładano do miękkiego pojemnika wypełnionego wiórkami z twardego drewna, które przy energicznym poruszaniu workiem i uderzaniu w niego prętem wykruszały rdzę. Usługa taka kosztowała zazwyczaj 1 grosz, nie wymagała bowiem angażowania wykwalifikowanej siły roboczej. Nieraz płacono więcej, jak na przykład w 1394 roku, kiedy wydatkowano aż 8 groszy, ale rachunek dotyczył kilku zbroi* królewskich.

*Jak widać podział na zbroje oraz pancerze (o którym pisałem przy okazji tutaj) jest tak bardzo umowny, że sam ojciec tego twierdzenia niezbyt się nim przejmuje.

Źródło:
Nadolski A. "Uzbrojenie w Polsce średniowiecznej 1350-1450" s. 239

Inny wymiar rekonstrukcji cz.2

Tydzień temu sporą furorę zrobił wpis pt."Inny wymiar rekonstrukcji". No to idąc za ciosem kolejna porcja rekonstrukcji scen z manuskryptów i obrazów.

List kozaków zaporoskich do sułtana Mehmeda IV

Swoją drogą bardzo ciekawa historia z tym listem, o której możecie przeczytać na Wikipedii.

Tasaki zachowane do dziś

Kilka dni temu na profilu FB Miecze Średniowieczne pojawiło się zestawienie porównawcze tasaków zachowanych do naszych czasów. Z racji tego, że jest to arcyciekawe pozwoliłem to sobie przerzucić do mnie. Niestety, "parasolek nie ma".

Epicka śmierć Jana Luksemburskiego

Król Czech i Polski, Jan I Luksemburski zwany Ślepym, był niewątpliwie bardzo ciekawą postacią. Władzę w naszym kraju sprawował tytularnie i co ciekawe nie kolidowało to z koronacją Władysława Łokietka z racji rozbieżnie pojmowanej definicji Polski. W następnych latach Kazimierz Wielki odkupił prawa do korony. Ale o tym ciekawym zjawisku przeczytacie na wielu innych stronach poświęconych tej postaci. U mnie będzie jak zwykle niebanalnie.

 Jan chorował na oczy od 1337 roku. Na początku lat 40. XIV wieku choroba tak postąpiła, że był już praktycznie niewidomy. 12 lipca 1345 roku podczas oblegania Krakowa, Kazimierz Wielki wykorzystując chorobą Jana, miał rzucić mu wyzwanie na pojedynek rycerski. Miał on zastąpić bezsensowny rozlew chrześcijańskiej krwi poprzez pojedynek na kopie dowódców. Oczywiście wynik raczej nie był trudny do przewidzenia i rycerze (w tym też jak widać i ci najdostojniejsi) dość często starali się zagrać na ambicji i sprowokować drugą stronę. Król czeski nie dał się zrobić w bambuko i odpowiedział, że chętnie podejmie się wyzwania jak tylko Kazimierz Wielki się oślepi. Oczywiście do pojedynku nie doszło. 

Jan I Luksemburski

Jak zmarł: W 1346 roku aktywnie wspierał walkę króla Francji z Anglikami. Śmierć poniósł w bitwie pod Crecy, choć mógł się bez problemu uratować. Widząc (właściwie to słysząc) rozwój bitwy oraz maskarę francuskiego rycerstwa miał dostatecznie czasu by zbiec. Jednak odesłał swoje wojska, a sam (w towarzystwie jedynie najwierniejszej gwardii) zaszarżował na angielskich łuczników. Oczywiście z powodu jego choroby było to samobójstwo. Według podań w ostatniej bitwie był przywiązany do dwóch swoich rycerzy, którzy pomagali mu usiedzieć w siodle. Jego ostatnimi słowami miały być: "Nie będzie to, żeby czeski król z pola uciekał." 

Źródła:
Urban W. "Średniowieczni Najemnicy"
Piwowarczyk D."Poczet rycerzy polskich XIV i XV wieku"
http://pl.wikipedia.org/wiki/Jan_Luksemburski
http://pl.wikipedia.org/wiki/Bitwa_pod_Cr%C3%A9cy


O innych ciekawych przypadkach śmierci możecie poczytać w tym temacie.

Aktualizacja: 02-10-2014

Jan Długosz - historia nieznana

Choć naszego najważniejszego kronikarza - Jana Długosza - wszyscy Polacy doskonale znają (przynajmniej z nazwiska) to o jego życiu mało kto może coś konkretnego powiedzieć. Poza tym, że żył w średniowieczu i pisał kroniki rzecz jasna. Dzisiaj kilka ciekawostek z życia prywatnego Jana Długosza.

Domniemany wizerunek Jana Długosza na fresku z końca XV wieku w Domu Długosza w Wiślicy

Jak rozpoznać fałszywego mistrza szermierki?

Chociaż lata mijają natura ludzka pozostaje niezmienna. Wielu z was by się zdziwiło jak bardzo podobni do nas byli ludzie 500 czy 1000 lat temu. Niby sprawa jasna, jednak gdy człowiek sobie to uświadamia doznaje pewnego rodzaju szoku. Ale co to ma wspólnego z szermierką? Otóż bardzo dużo...

Georg Paul Hönn o sposobach demaskowania fałszywych mistrzów

Przegląd źródeł - Proporce w XIV/XV wieku

Pamiętacie temat o proporcach w XIII wieku? Wymieniłem tam najczęściej powtarzające się wzory w tym stuleciu. Ostatnio natrafiłem na XIV-wieczną rycinę (w zasadzie to wydatowaną na lata dziewięćdziesiąte), na której pięknie prezentuje się zestawienie różnych rodzajów proporców. Dużo się nie zmieniły, zresztą zobaczcie sami:

Źródło: Morgan M.526 Histoire de la Bible et de l'Assomption de Notre-Dame, 1380-1399 Francja

I druga rycinka, tym razem datowana po 1400. Jak widać dużo się nie zmieniło.

Źródło: BL Harley 4431 The Book of the Queen, 1410-1414 Francja

Aktualizacja: 09-09-2014

Paternoster

Paternoster, czyli sznur modlitewny z koralikami, nie połączony, na końcach przyozdobiony kutasami lub chwostami; koraliki w liczbie od 10 do 150, wykonane ze szlachetnego materiału (pereł, bursztynu, złota) lub z drewna; służyły w czasach średniowiecza do odmawiania przez mnichów modlitwy Ojcze nasz – Pater noster.

W chrześcijaństwie:

W katolicyzmie używany jest różaniec, służący do odmawiania modlitwy o tej samej nazwie oraz do odprawiania Koronki do Miłosierdzia Bożego.
W średniowiecznym chrześcijaństwie przy pomocy sznura modlitewnego zwanego paternoster odmawiano modlitwę Ojcze nasz.
W chrześcijaństwie prawosławnym przy pomocy sznura modlitewnego (czotków) odmawia się głównie tzw. modlitwę jezusową.

Prussia 1390, czyli jak zorganizować własny turniej rycerski

Do Królewca w 1390 roku zjeżdżają się rycerze z całej Europy. Przygotowują się do wyprawy na Litwę. Na zaproszenie wielkiego marszałka zakonu zatrzymują się na zamku. Marszałek Engelhard Rabe organizuje dla nich turniej. W ciągu dwóch dni odbywają się zawody rycerskie, uroczystości kościelne i uczty. Jednym z gości jest Henryk hrabia Derby i Northampton książę Lancaster, późniejszy król Anglii Henryk IV.

Fotografie autorstwa: Anna Ka

Oto tło imprezy, którą miałem okazję współorganizować na zamku w Świeciu. Założenie proste - robimy turniej. Wykonanie? Tu nieco gorzej. Ale nie będę się rozpisywał jak to dokładnie wyglądało. Rzucę tylko kilka słów, które mogą się okazać przydatne przy organizowaniu podobnych imprez.

Walki rycerskie a technika

Dzisiejszy artykuł inspiruje czytanka, którą znajdziecie pod adresem internetowym:
http://polska-zbrojna.pl/home/articleshow/13144?t=W-swiecie-rycerzy

Wywiadu udzielił Marcin Waszkielis i zanim zaczniecie czytać komentarz to zapoznajcie się z treścią oryginału. Z racji tematyki serwisu, dużo pytań jest pod kątem wojskowości. Jednak chciałem nawiązać do najbardziej interesującej części wywiadu, czyli szermierki.

Źródło: http://polska-zbrojna.pl/imageslibrary/GetImage/33792